Kelime ve Sözcük: Dilin Temel Bileşenleri

Tarih, felsefe, sanat ve edebiyat üzerine haber, araştırma ve düşünce yazıları.
Kelime veya sözcük, tek başına anlamlı, bir ya da daha fazla biçimbirimden (morfem) oluşan ve ses değeri taşıyan dil birimidir. Kelime sözcüğü Arapça'dan "söylenen şey, söz" anlamına gelen كلمة (kalima(t)) sözcüğünden ödünç alınmıştır. Arapça kelimesi yine aynı dilde bulunan كَلَمَ (kalama) fiilinin faˁila(t) türevidir. Kelime'nin Türkçede tespit edildiği ilk kaynak 1300 civarına tarihlenen Mukaddimetü'l-Edebadlı eserin tercümesinde görülmektedir. Sözcük kelimesi, Türkçe'de sözsözcüğüne Yeni Türkçe +çUkeklenmesi sonucunda türetilmiştir. Sözcük kelimesinin ilk kaynakta Meninski'nin 1680'e tarihlenen Thesaurus'u olup; burada sözcik kelimesinin karşılığı olarak "kelimecik" anlamındaki vocula, verbulum verilmiştir.
Sözcük kelimesi TDK sözlüğünün 1969 basımından öncesindeki sözlüklerde yer almamıştır.
Yazı dilinde her iki tarafında birer boşluk verilerek gösterilirler. Sözcükler, bir kök ve ona bağlı bir ya da daha fazla ekten oluşabilir. Yazında sözcükler hecelerden, heceler ise harflerden meydana gelir. Bir sözcük en az bir harften ve en az bir heceden meydana gelir: can, at, mal, ovb. Sözcükler bir araya gelerek sözcük öbeklerini, cümlecik ve cümleleri meydana getirirler. Günümüzdeki her milletin bir geçmişi olduğu gibi, diller ve dilin birimi olan kelimeler de bir geçmişe sahiptir. Kelimelerin kökenlerini (sözköklerini) inceleyen bilim dalına etimoloji (kökenbilim) adı verilir. Sözcük türleri içinde en önemlileri ad ve eylemlerdir. Türkçede sözcük türleri birbirinden kesin çizgilerle ayrılmaz. Aynı sözcük birçok görevi üstlenebiliyor: ad, ön ad, belirteç, ünlem gibi. Bu nedenle, bir sözcüğü sadece bir sözcük türü ile etiketlemek yerine, cümle içindeki anlam ve işlevlerine bakmak daha doğru olacaktır.

Nihat Demir - Başyazar / Genel Değerlendirme

Kültürel miras, fikir dünyamızın dönüm noktaları ve entelektüel meseleler üzerine geniş perspektifli başyazılar yazar.

Kaynakça ve Notlar

Bu yazı araştırma, inceleme ve düşünce yayını niteliğindedir. Kullanılan kaynaklar yazı içinde veya sonunda belirtilebilir.