Şiir: Sözcüklerin Estetik Uygarlığı

Şiir, dilin ses estetiği ve sembolizmi gibi özelliklerini kullanarak sözcüklerin düz anlamlarına ek veya yerine başka anlamlar oluşturur. İsmail Durmuş, İslam ansiklopedisinde şiirin temel karakteristiğinin "mübalağa sanatı" olduğunu belirtir. Şiir, Sümerlerin Gılgamış Destanı'na kadar uzanan bir tarihe sahiptir. İlk şiirler halk şarkılarından veya Sanskritçe Vedalar gibi eserlerden ortaya çıkmıştır. Antik dönemdeki çalışmalar, Aristoteles'in Poetika'da olduğu gibi konuşma, retorik, drama, şarkı ve komedide kullanımına odaklanmıştır. Daha sonraki çalışmalar, yineleme, mısra biçimi ve kafiye gibi özelliklere yoğunlaşmış ve şiiri bilgilendirici dözyazı formlarından ayıran estetik oluşa vurgu yapmıştır. Yirminci yüzyılın ortalarından itibaren şiir, dile yön veren temel yaratıcı güç olarak daha fazla anılır olmuştur.

Şiir, sözcüklere farklı yorumlar getirmek veya onlardan kaynaklanan duygusal tepkiler yaratmak için biçim ve bir araya getirmeleri kullanır.

Asonans, aliterasyon, yansımave ritim gibi araçlar müzikal veya arpağetkisi oluşturmak için bazen kullanılmaktadır. şiir dilinin anlam belirsizliği, sembolizm, ironi ve diğer stilleri gibi araçları şiiri farklı yorumlamalara uygun hâle getirir. Benzer biçimde metacaz, benzetme ve mecaz-ı mürsel gibi konuşmanın öğeleri daha önce algılanmamış farklı imajlar arasında bir anlam katmanı içeren bir ilişki kurmaktadır. Kafiye ve ritim kurgusu içinde şiirin sözleri arasında da benzer yakınlıklar kurulabilir. Bazı şiir biçimleri, şairin yazdığı dilin özelliğine bir yanıt ve ait olduğu kültüre ve türe özgüdür. Modern şiir ise şiir geleneğine eleştiri üzerine kuruludur. Bu durumda birçok unsurun yanı sıra ses estetiği ilkeleriyle oynayıp test etmektedir. Günümüzde, şairler artan oranda farklı kültür ve dillerden biçimleri, tarzları ve teknikleri şiire uyarlamaktadır. Türkçede "koşuk", "yır" veya "özün" gibi sözcükler önerilmişse de hiçbiri yaygınlık kazanamamıştır. Günümüzde koşuk, nazım karşılığı olarak kullanılmakta ise de nazım ve şiiri birbirine karıştırmamak gerekir. Birincisi yalnızca bir anlatım yoludur. Geçmişte şiirin uyak, ölçü, nazım biçimleri gibi biçimsel özelliklerden ayrı düşünülmemesi sebebiyle şiirle nazım eş anlamlı sayılmışsa da günümüzde bu düşünce aşılmış ve edebiyatın şiirle birlikte başladığı düşüncesinde fikir birliği oluşmuştur. Yahya Kemal Beyatlı, şiiri "Bildiğimiz musikiden farklı bir musiki" olarak tanımlarken, Cahit Sıtkı Tarancı'ya göre şiir "Kelimelerle güzel şekiller kurma sanatı"dır. Ahmet Haşim, şiiri "Söz ile musiki arasında olan fakat sözden ziyade musikiye yakın olan bir lisan" olarak tanımlar. Necip Fazıl Kısakürek ise şiir için "Mutlak hakikati arama işidir" der.